PDA

View Full Version : hỏi cách xác định hợp âm tương ứng với nốt nhạc



kidanh
13-09-2009, 06:45 PM
cho em hỏi, khi nge 1 đoạn nhạc, em có thể nhẩm được trong đầu là nên dùng tone gì để làm hợp âm, nhưng em ko xác định ngay được cái tone mình nhẩm trong đầu đó là nốt gì trên đàn. mấy bro có bí kíp gì để tập cái này cho nhanh thành thao ko. thanks

VietViolin
13-09-2009, 07:32 PM
Chưa tưởng tượng ra cảm giác của bạn lúc đó thế nào .

Tôi thì lại khác . Khi nghe nhạc, tôi luôn luôn nghe ra nốt nhạc, mặc dầu có thể không
đúng âm chuẩn (nốt La phải ở tần số 440 Héc). Đó là vì tôi không có Tai Tuyệt Đối .
Bài Tai Tuyệt Đối (Absolute Ears) đã được chúng ta bàn rồi.

Nếu may mắn nghe ra đúng nốt tuyệt đối, thì tôi có thể chơi đàn theo ngay, và nếu là
Piano thì có thể bấm hợp âm theo luôn . Nếu không may, thì tôi mấy mấy giây để mò cho
ra đúng tông, rồi còn mấy 1-2 phút để cái tai điều chỉnh lại cho đúng tông, thì lúc ấy mới
có thể chơi theo được . Chơi theo có nghĩa là bài nhạc đi qua rồi, một vài phần giây đồng
hồ sau, mình mới bấm được xuống phím đàn . Nói ra có vẻ lâu, nhưng người nghe chỉ thấy
tôi chơi hơi trễ mà thôi . Đôi khi, nhất là ở cuối các câu nhạc, tôi còn biết trước được hợp âm
nữa kia . Còn ở giữa câu, nếu nghe bài chơi một lần rồi, thì tôi chơi không trễ .

Tôi không nghĩ ra bí kíp gì, vì có lẽ kỹ năng này tự đến sau khi chơi mấy trăm bài, nghe nhạc
mấy nghìn vạn giờ, tập đàn hàng nghìn vạn giờ.

traiyeunhac
13-09-2009, 09:01 PM
Việc bạn nghe nhạc là 1 lẽ, mà muốn biết tông nó để tấu lại là 1 chuyện khác, vì nhạc bạn nghe đâu chắc đã cũng tông với đàn, nên chuyện đó còn phải phụ thuộc vào kinh nghiệm cảm âm nữa, mà cảm âm tốt mới đoán đc hợp âm you à!
_Vd: như bài Cô bé mùa đông, là la thứ, mà bạn nghe trên đĩa hát rồi đệm lại thì nó ko trùng nhau, vì sao? vì tông của ca sĩ hát khác tone đàn, có thể nó đã đc tranpose trừ cộng cũng nên, nhưng bạn ko nên quan trọng chuyện đó, miễn là bạn cảm âm đc tông của bài hát là đã Ok rồi, còn tone cao thấp ko quan trọng vì tông chuẩn là trên đàn rồi........Khi đã hình thành đc cảm âm thì việc đoán nốt cũng dễ dàng thôi, đó là do việc thường xuyên luyện tập......
_Mà chú ý nè 1 bài hát có thể ở các tông khác nhau nha, nếu ko trừ cộng tranpose trên đàn cho vừa ý của bạn, thì nó sẽ là những nốt đen, hoặc có thăng giáng nếu trực tiếp đành thẳng trên đàn.
Nếu đồng ý cách nói của mình thì Thanhks cho cái nha, hổm rài ế ẩm quá ko ai cám ơn mình cả:-s

kidanh
13-09-2009, 10:55 PM
thanks các bac. nhưng ý em ko fải vậy. nói đơn giản ra là khi nghe 1 âm thanh của 1 nhạc cụ nào đó em ko thể nhẩm nhanh ra là nốt gì trên đàn. có cách nào luyện tập để nâg cao ko chứ thục sự em nhẩm chậm và hay bị nhầm nôt nữa.

tegiac_cn
13-09-2009, 11:13 PM
Bài này tớ xin đề cập đến cái vấn đề rất quan trọng và thường gặp. Đấy là TÌM GAM MỘT BÀI HÁT - khi mà mình để ca sĩ cứ hát trước rồi mình mới dò gam.

Phần này nó hơi "cầm đèn chạy trước ô tô" một chút, bởi nó lại đi sâu vào phần Lý thuyết, khi mà các khái niệm cơ bản tớ vẫn chưa liệt kê ra hết. Nhưng không sao, tớ sẽ tổng kết lại sau vậy, mới cả lúc này đang có hứng về đề tài này.

Lại nhớ lại hồi xưa, có ông thầy bảo tớ rằng: Khi con đi xuống núi đem tiếng đàn để chinh phục giang hồ hay phục vụ cái sự sung sướng của gái thì ngoài cây đàn ra, con nên mang theo một cái khăn...
Ấy, lúc đấy cứ trầm trồ khen cụ là cẩn thận và yêu quý đàn (cứ nghĩ rằng dùng khăn để lau chùi đàn) Nhưng sau này gặng hỏi mãi cụ mới nói: Để dùng khi nào con đệm đàn mãi mà cái con ả của con không vào đúng nhạc...
....
- Ơ, thế thì dùng khăn để làm gì ạ!
- Thì nhét mẹ vào mồm nó cho nó đừng hát nữa chứ còn làm gì nữa!
-----
Thế đấy, sau này mới nghiệm, càng nghiệm càng thấy đúng.

Tớ nói thật, không có gì tức bằng đệm nhạc cho một đứa ko biết hát.
Biết hát ở đâu không phải là hát hay hoặc dở, không phải là chuyện nhớ lời hay quên lời bài hát.
- Hát dở thì vẫn có thể dùng tiếng đàn của mình để át đi... xong ngay!
- Hát sai nhịp thì chỉ cần mình đảo phách và chạy theo nó... xong ngay!
- Quên lời thì nó vẫn có thể "na, na, na" hay chu mỏ lại huýt sáo thay lời được... cũng xong ngay!

Vấn đề ở đây là nó không hát đúng tông của nốt nhạc. 7 nốt nhạc cơ bản thì nó rành rành ra đấy... Ngoài 7 nốt ra, còn có các nốt phụ nữa, đó là các nốt thăng (#) giáng (b). Tất cả cũng chỉ có 12 nốt chính sau:
- Đô - Đô(#) - Rê - Rê(#) - Mi - Fa - Fa(#) - Sol - Sol(#)- La - La(#) - Si.

Các nốt giáng(b) chẳng qua cũng vẫn là các nốt phụ tính theo kiểu ngược lại. Như nốt Đô(#) thì vẫn có thể gọi là nốt Rê(b)

12 nốt từ thấp đến cao như thế nối tiếp nhau. Như ta xếp gạch vậy. Đều đặn từ nốt 1 đến nốt 2, từ nốt 2 đến nốt 3...
Nếu đến qua nốt Si thì lại tiếp tục một thứ tự 12 nốt cao hơn như vậy. Khoảng cách từ nốt Đồ này đến nốt Đô kia người ta gọi là Quãng 8.

Đấy, 12 nốt trong một quãng như vậy. Nếu đứa hát nó hát một tác phẩm như bài Làng Tôi: "làng tôi xanh bóng tre" hát theo gam Đô: "Đồ mi sol lá sol", hoặc có thể nó hát cao hơn thành: "Rề Fa(#) La Si La" thì ta vẫn có thể chuyển gam thành gam Rê để đệm cho nó (hơi vất vả và không quen tay một chút thôi)
Nhưng điều đáng nói ở đây là có nhiều con nó hát chẳng vào nốt mẹ nào cả. (thề là tớ đã gặp không ít trường hợp) Nốt Đồ rành rành ra đấy. Nốt Rê gẩy to đùng ra đấy, kể cả nốt Đô(#) thì mình vẫn có thể chơi với gam Đô thăng (C#) được. ấy vậy mà giọng nó cứ nhừa nhựa nằm ở giữa nốt Đô và Đô#... Đe''''''''''''''''o biết làm sao để chơi, chỉ còn cách lên lại dây đàn.
------
Thôi thì ta bỏ qua cái trường hợp rủi ro ấy... Nếu các chú không mang theo cái khăn hay cái giẻ nào thì cũng chịu khó cắn răng đệm cho hết bài... gam gì cũng được, cái loại này thì nó chẳng biết các chú chơi thế nào đâu.
-----
Còn nếu may mắn mà ca sĩ hát rõ đúng nốt thì ta nên tìm thế nào.
Điều này thực sự không đơn giản, đòi hỏi người đệm phải có một cảm nhận nhạc thật tốt và đã có kinh nghiệm chinh chiến.
Ở đây ta lại phải bàn đến một khái niệm Lý thuyết nữa... đó là Phách.
Phách là nhịp trong một điệu nhạc. Có Phách nặng và Phách nhẹ. Phách nặng phách nhẹ khiến cho ta phân biệt được điệu nhạc.
Ví dụ điệu Valse: Điệu này có nhịp là 3/4. Có nghĩa là trong một khổ có 3 phách. Ở đây có một phách NẶNG và hai phách NHẸ. Được xếp theo: 1 nặng, 2 nhẹ, 3 nhẹ.
Ta nghe thì sẽ thấy như sau: Xình chát chát - xình chát chát - xình chát chát.

Điệu Tango: Nhịp 4/4. Có 4 phách. Xếp theo: 1 nhẹ, 2 nhẹ, 3nhẹ, 4nặng. Giữa phách 3 và phách 4 có thêm một phách phụ.
Ta nghe thấy như sau: CHÁT CHÁT CHÁT xình XÌNH - CHÁT CHÁT CHÁT xình XÌNH

V..v....

Phách nặng chính là yếu tố quyết định để ta dò ra gam của một bài hát. Để mọi người dễ hiểu, tớ lại phải tiếp tục nói đến khái niệm nốt chính trong một gam. Bởi vì khi một gam có 3 nốt chính (như gam La thứ - Am là: La, Đô, Mí) thì những phách mạnh của những nốt đầu bài hát hay cuối bài hát thường rơi vào đúng 3 nốt chính của gam đấy. Cái này nó cũng cần thiết khi bạn chơi Solo ngẫu hững một gam nhạc. Nếu bạn chơi trên gam Am thì cứ chạy một hồi các nốt xung quanh đi, chờ đến lúc vào đúng phách mạnh thì làm sao trở về bấm đúng 1 trong 3 nốt chính của gam Am - như vậy tiếng solo của bạn sẽ nghe thuận và hợp lý hơn.
Đệm cũng vậy, bởi khi sáng tác một bài hát người ta vẫn phải sáng tác theo cách vậy (các nốt vào phách mạnh thường là các nốt chính) nên việc dò gam sẽ chỉ là việc bạn xác định đúng mấy nốt chủ đạo.
Nói thì dễ phải không? Nhưng nếu chịu khó lắng nghe và nhiều lần đệm thì sẽ dễ thật ấy mà!

Một gam có 3 nốt chính. Trước tiên ta nói đến gam thứ (m). Đó là 3 nốt được tìm theo quy luật như sau.
Nốt 1: (đúng tên gam. Ví dụ gam La-thứ thì nốt 1 là nốt La)
Nốt 2: Tiến lên đến nốt thứ 4 (theo thứ tự đầy đủ 12 nốt) thử đếm xem: La, La#, Si, Đô. Ta được nốt Đô.
Nốt 3: Tiến lên đến nốt thứ 8, ta được nốt Mi.

Ta đã tìm được gam Am gồm những nốt gì...

Vậy là quy luật một gam thứ sẽ có 3 nốt tính theo thứ tự: 1-4-8.

VD: Khi cần tìm gam Rê thứ, bạn chỉ cần dõi thứ tự theo cái thứ tự 12 nốt đầy đủ thăng giáng mà tớ đã nói trên. Bắt đầu từ nốt Rê.

Có một điều may mắn là hầu hết các nốt đầu tiên của một bản nhạc Việt Nam đều xuất phát chính từ nốt 1. Có nghĩa là câu đầu tiên là nốt gì thì nó chính là tên gam chủ đạo của bài.
Lấy ví dụ:
+ Tóc gió thôi bay (Am):
chiều mưa có một người con gái nhớ quê xa, vời vợi
Là mí, fa mi rề mi fa lá mi, rê sì...
+ Cát Bụi (Am)
Hạt bụi nào hoá kiếp thân tôi
Là là là mi fá mi mi
+ Đêm đông (Am)
Chiều chưa đi màn đêm buông xuống
Là đô mi là đô mi lá
-----
Đấy là trường hợp nốt đầu tiên (nốt 1 trong số 3 nốt: 1-4-8) rơi đúng vào gam chính. Ngoài ra thì có một số bài hát rơi vào nốt thứ 8. (Nên nhớ là hầu hết chỉ rơi vào hai nốt chính này - nốt thứ 1 và nốt thứ 8 - của một gam)

(nốt thứ 8 của gam Am là nốt Mi)
Trường hợp rơi vào nốt "thứ 8" thường là những bài có kiểu mở đầu "treo" (kiểu xuống xề trong cải lương ấy... mở đầu cao ơi là cao sau đó lời hát rơi xuống đánh Pẹt một cái)

Ví dụ:
+ Diễm xưa (Am)
Mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ...
Mi fa Mi Mi Đô Là Đô Mì...
+ Cây cầu kỷ niệm (Am)
Nhớ hôm nào chúng ta ôm hôn nhau trên cầu, nhớ về...
Mi Đô Là Fa Mi Rê Đô Si La Sol#, Si Mì...
+ Những nẻo đường phù xa
Thoáng trong gió buồn..
Mí rê mí đồ...
...

Hoặc là những bài xuất phát trầm buồn (cũng bắt đầu từ nốt thứ 8 nhưng là nốt trầm xuống một quãng 8 )
+ Biển nhớ
Ngày mai em đi, biển nhớ tên em gọi về
Mì la la la, mì la mi mi rề rề...
+


Vậy đấy! Rất rất hiếm khi các nốt đầu tiên rơi vào các nốt ngoài 2 nốt chính này. Bởi vậy nên khi dò gam một bài hát mà ca sĩ đã hát, trước tiên là bạn tóm ngay lấy đoạn đầu bài hát, nhớ ngay lấy nốt đầu đó và dò tìm trên cần đàn. Ví dụ như người ta vừa hát "hạt bụi nào, hoá kiếp thân tôi..." thì phải tìm ngay nốt của từ "hạt" nó nằm ở đâu. Cứ lẩm bẩm "hạt, hạt, hạt..." rồi bấm các nút trên cần đàn xem nó là nốt gì...
Nếu nó là nốt Fa thì gam mình chơi sẽ là Fa thứ (Fm), nếu là nốt C# thì gam chính sẽ là gam C#m....
Và bởi vì cũng rất có thể nốt đầu là nốt 8 nên bạn nên tỉnh táo và nhận xét. Theo kinh nghiệm của tôi thì hầu như những bài trong trường hợp nốt 8 (không phải là nốt chủ đạo) thì toàn là những đoạn mở đầu cao rồi rơi xuống thấp (xuống xề) hoặc là những đoạn mở đầu trầm trầm để dùng nốt thứ 8 thấp dưới quãng 8...
(sưu tầm) :mrgreen:

VietViolin
14-09-2009, 04:47 AM
thanks các bac. nhưng ý em ko fải vậy. nói đơn giản ra là khi nghe 1 âm thanh của 1 nhạc cụ nào đó em ko thể nhẩm nhanh ra là nốt gì trên đàn. có cách nào luyện tập để nâg cao ko chứ thục sự em nhẩm chậm và hay bị nhầm nôt nữa.

Thế thì đó là chuyện Tai Tuyệt Đối (Absolute Ears) chúng ta đã từng bàn rồi .
Xin nhắc lại hầu hết chúng ta có Tai Tương Đối, tức là có thể lên dây đàn Guitar để có thể
bấm hợp âm được, và chơi sôlo được, nhưng không chắc có đúng âm thanh mẫu .
Người có Tai Tuyệt Đối có thể lên dây đàn (đàn nào cũng được) mà đúng âm thanh mẫu .

Để có thể làm được việc của người có Tai Tuyệt Đối, trước khi nghe đàn người khác chơi,
bạn nên nghe âm thanh mẫu . Sau khi nghe âm thanh mẫu, thì trong óc bạn có một thang
các nốt nhạc (scale), nên khi nghe nhạc, bạn nghe ra ngay bản nhạc đang chơi những nốt gì .

NXL
14-09-2009, 09:33 AM
thanks các bac. nhưng ý em ko fải vậy. nói đơn giản ra là khi nghe 1 âm thanh của 1 nhạc cụ nào đó em ko thể nhẩm nhanh ra là nốt gì trên đàn. có cách nào luyện tập để nâg cao ko chứ thục sự em nhẩm chậm và hay bị nhầm nôt nữa.

Theo tôi ko còn cách nào khác ngoài việc học Piano từ nhỏ, vừa tập đàn vừa nhẩm theo.

tuan471184
14-09-2009, 12:56 PM
cho em hỏi, khi nge 1 đoạn nhạc, em có thể nhẩm được trong đầu là nên dùng tone gì để làm hợp âm, nhưng em ko xác định ngay được cái tone mình nhẩm trong đầu đó là nốt gì trên đàn. mấy bro có bí kíp gì để tập cái này cho nhanh thành thao ko. thanks

mình giải đáp thắc mắc này của bạn nhé hihihihi.bạn hỏi khi nghe 1 đoạn nhạc có thể xác đinh được bài đó giọng gì rùi đúng không(có thể bài đó viết ở giọng thứ hay bài đó viết ở giọng trưởng).nếu mà biết tone là gì mà ko tìm được nốt thì ko phải hihi.bạn nên nhớ như sau trong âm nhạc dùng âm thanh để diễn tả tâm tư tình cảm của con người.mà âm thanh chuẩn của âm nhạc có tần số là 440mhz nó tương ứng bằng nốt A(la)vậy khi muốn nghe và xác định giọng của 1 bài bạn cần có thể lấy âm thanh chuẩn đó ra nghe trước.mình nói đấy là bạn có đàn piano ở bên cạnh thì dễ rồi chỉ cần ấn nốt A sao cho nó ngấm vào đầu rùi bạn chạy qua gam C trưởng nhanh trong đầu,người hát hát xong là bạn ok roài.còn nếu xung quanh bạn ko có nhạc cụ gì để lấy âm mẫu thì bạn hãy cố kiếm bất cứ cái gì phát ra âm thanh mang tính nhạc thì có âm thanh chuẩn roài hihihi.từ đó có thể xác định giọng roài hihi.đây là cách mình hay làm lém hihihi chính xác tới 90% hhih.còn người khác sao mình ko biết nhưng với mình thì đây là kinh nghiệm của 12 năm đi làm ngoài xã hội hjhj 4 năm đi làm đám cưới lấy kinh nghiêm bắt lợn.4 năm đánh hội diễn quàn chúng.4 năm dàn dựng hihhi.tự dưng nó lòi ra hết nó ngấm vào đầu khi nào ko hay hihihi.chúc bạn thành công.

dang son
20-10-2009, 11:43 AM
mình cũng có cách này để đoán gam khi nghe một đoạn nhac đó là học và tập xương âm nhièu thì âm sẻ ngấm dần trong đầu thì khi nghe một đoạn nhac mình xac định tone dể và nhanh hơn

trunglun122
02-03-2011, 11:28 PM
mình học thổi sáo chỉ thổii được khi nào biết nốt nhạc, nên mình muốn biết cách nào nghe được nốt nhạc

Trần Huy Luyện
03-03-2011, 06:31 PM
Theo tớ cứ xác định được hợp âm để đi cho chuẩn, không bị phô cái đã. Lấy tone thì cứ bấm theo vài nốt là được rồi. Còn vấn đề mà xác định cao độ chính xác của từng nốt thì còn phải học dài dài. Thực ra tui cũng gặp rất ít người làm được như thế:37:

VietViolin
04-03-2011, 07:16 AM
Không biết nốt mà biết hợp âm của nó thì nguy hiểm lắm.
Cũng như mua quần áo mà không biết cỡ người vậy.

huongxua11
05-10-2011, 02:57 PM
Tôi đã lớn tuổi rồi .nay mới có điều kiẹn học đàn.rất cám ơn các bạn. đi trước có những bài viết bổ ich như bạn.cám ơn rất nhiều

luubaoanh
05-10-2011, 03:17 PM
Em có ý kiến như sau! Nên học một nhạc cụ gì đó, sáo; guitar; piano; organ...Tập chơi những bài hát mà mình đã thuộc và lần mò những nốt trên đàn. Một thời gian sau mình chỉ cần thuộc bài nào là chơi ào ào thôi, và có thể mới nghe cũng đánh được. Giống như mình không kịp suy nghĩ ấy, tay chạy được đúng nốt mà mình không nghĩ là mình có thể làm được. Còn muốn nghe và xác định được nốt nhạc đó là nốt gì thì phải học xướng âm cho tốt, bắt đầu từ la thứ và đô trưởng...

VietViolin
05-10-2011, 09:33 PM
Tập Nghe nhiều, nhưng phải vừa Nghe vừa Nhìn bản nhạc cho biết
âm đang nghe là Nốt gì, thì dần dần sẽ có phản xạ, hễ thấy âm
thanh sẽ tự khắc có nốt nhạc trong óc.
*
Nếu chỉ Nghe mà không Nhìn bản nhạc, chẳng biết âm thanh đang
nghe là Nốt gì, thì mãi mãi chẳng bao giờ nghe được ra Nốt nhạc.
*
Còn nghe được nốt nhạc vang lên một mình thì dễ hơn nghe nhiều
nốt nhạc cùng vang lên một lúc. Đó là lý do nghe cho ra hợp âm
là khó gấp nhiểu lần nghe "giai điệu" của bản nhạc. Tôi nói
"giai điệu" không biết có đúng là "Melody" không. Trong Melody
có chứa Harmony (hoà âm) và Rhythm (Nhịp điệu). Hoà âm đơn giản
thì dễ nghe ra, nhưng hoà âm phức tạp và hoà âm quái (không hoà
tẹo nào) thì phải có tai thật dày dạn kinh nghiệm mới nghe ra
được. Đó là những nhạc trưởng chỉ huy giàn nhạc lớn, chỉ một
người đàn sai, thì nghe ra ngay.
*
Còn luyện xướng âm cũng vậy. Phải có âm thanh mẫu mà tập xướng
âm cho đúng, mới có phản xạ giữa tần số âm thanh và tên nốt
nhạc. Xướng âm có hạn chế là người kém giọng, hay bị đau cổ thì
không thể tập xướng âm được. Nó đòi hỏi người tập phải luyện tập
cả 2 trung tâm thần kinh một lúc: đó là hệ thống nghe và phân
tích âm thanh, và hệ thống phát âm cho chuẩn theo mẫu âm thanh.
*
Thực ra mà nói, hầu hết các ca sỹ ViệtNam bây giờ chỉ hát theo
người khác dạy, chứ không có khả năng cầm bản nhạc mà tập hát
dược. Khả năng này thường có được sau khi thày giáo bắt buộc
nhiều tháng năm, chứ người tự học không có ý chí luyện cho đến
trình độ đó.
*
Đó là sự khác nhau giữa lý thuyết và thực tế. Lý thuyết thì nói
có thể luyện xướng âm mà nghe được nốt nhạc, nhưng 99% người
tập xướng âm bỏ dở nửa chừng, không thể nghe ra được nốt nhạc.
*